Προκυρήξεις
4 Σημεία για την κρίση τους την κρίση μας και την επίθεση που δεχόμαστε & ένα ακόμη για τις δικές μας απαντήσεις
4 Σημεία
για την κρίση τους
την κρίση μας
και την επίθεση που δεχόμαστε
+
ένα ακόμη για τις δικές μας απαντήσεις
σημείο 1: και δηλαδή τί είναι αυτή η κρίση;
Πάνε κιόλας 3 χρόνια από το σκάσιμο της χρηματοπιστωτικής φούσκας και την επιταχυνόμενη εξάπλωση της παγκόσμιας κρίσης, μια όψη της οποίας είναι και η ελληνική περίπτωση. Τρία χρόνια κρίσης στην διάρκεια των οποίων παρ’όλο το σάλιο και το μελάνι που έχουν επιστρατευθεί από τους ειδικούς για να εξηγήσουν και να πείσουν, δεν έχουν ειπωθεί παρά ελάχιστα γι’αυτή. Στην αφήγηση της εξουσίας, η κρίση εμφανίζεται ξαφνικά, σαν μια αιφνιδιαστική φυσική καταστροφή. Αυτή η φυσικοποίηση της κρίσης σαν μια πλευρά της θεαματικής της διαχείρισης, στοχεύει στην απόκρυψη του κοινωνικού πολέμου στο πλαίσιο του οποίου η κρίση εκδηλώνεται και στο συνακόλουθο εκβιασμό της εθνικής ενότητας και της συναίνεσης μπροστά στο “κοινό κακό” που μας βρήκε. Να αυτοθυσιαστούμε δηλαδή, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει πως πρέπει να ματώσουμε, όπως γρύλιζε μέσα από τα κανάλια ο υπουργός οικονομικών τους προηγούμενους μήνες.
Αντίθετα με τον κυρίαρχο λόγο, η παρούσα κρίση δεν είναι ούτε ξαφνική ούτε αυτόνομη. Είναι η τελευταία και μάλλον πιο οξεία ως τώρα φάση μιας διαρκούς κρίσης αναπαραγωγής του καπιταλισμού που πάει αρκετές δεκαετίες πίσω. Ήταν τις δεκαετίες 60-70 που η εμφάνιση ριζοσπαστικών συλλογικών υποκειμένων και επαναστατικών κινημάτων τάραξε συθέμελα τον καπιταλιστικό κόσμο και έθεσε σε αχρηστία συνολικά το προηγούμενο μοντέλο οργάνωσης των κοινωνικών σχέσεων (αυτό της μαζικής παραγωγής/κατανάλωσης και της αναδιανεμητικής λειτουργίας του κράτους πρόνοιας). Αυτές οι αρνήσεις που εκφράστηκαν από τα εργοστάσια, τα πανεπιστήμια και τις κρεβατοκάμαρες των δυτικών μητροπόλεων μέχρι τις εσχατιές του “τρίτου κόσμου” σχηματοποίησαν μια γενικευμένη κρίση πειθάρχησης που δεν άργησε να εκφραστεί και σαν κρίση κερδοφορίας των αφεντικών. Η καθολική κρίση των ταξικών/κοινωνικών σχέσεων αποκρύφτηκε και τότε σαν τέτοια και εμφανίστηκε σαν ένα πρόβλημα που αφορούσε τη μυστικοποιημένη σφαίρα της οικονομίας.
Μπροστά στη συνεχή μείωση του ποσοστού κέρδους και την αδυναμία του να αυτο-αξιοποιηθεί ικανοποιητικά μέσα από την επένδυση στην παραγωγή λόγω της εργατικής ανυποταξίας, τα επόμενα χρόνια το κεφάλαιο επέλεξε ανάμεσα στις άλλες απαντήσεις του, την “απόδραση από το εργοστάσιο”. Αυτό εκφράστηκε με την πιστωτική επέκταση, την προσφυγή στο δανεισμό και τη λεγόμενη φυγή στη χρηματοπιστωτική σφαίρα, μια σειρά δηλαδή από τακτικές που ήταν κεντρικές στη νεοφιλελεύθερη στρατηγική των τελευταίων 30 χρόνων. Με αυτό τον τρόπο, το κεφάλαιο προσπάθησε να προστατευτεί από το συγκρουσιακό πεδίο της εκμετάλλευσης, καθώς πλέον επιτύγχανε μια “φανταστική” αυτοεπέκταση μέσα από τη συσσώρευσή του με τη μορφή χρήματος και την κερδοσκοπία. Και λέμε φανταστική γιατί όλο αυτόν τον καιρό συσσωρεύοντας δανειζόμενο χρόνο από το μέλλον και στοιχηματίζοντας σε μια μελλοντική ένταση της εκμετάλλευσης. Ένα στοίχημα που έχασε για μια ακόμη φορά πανηγυρικά το καλοκαίρι του 2007. Θα λέγαμε, λοιπόν, πως αυτή η κρίση του κεφαλαίου που τείνει να γίνει ενδημική, είναι μια κρίση εκμεταλλευσιμότητας, η κρίση της εξάρτησής του από την εργασία. Σίγουρα είναι οξύμωρο να επικαλούμαστε την εργατική ανυποταξία τη στιγμή που δεχόμαστε μια ολομέτωπη επίθεση. Ωστόσο, αν έχει ένα νόημα να μιλάμε γι’αυτό είναι αφενός ακριβώς για να απομυστικοποιήσουμε την οικονομική κρίση τοποθετώντας τη στα πραγματικά της πλαίσια, αυτά του κοινωνικού ανταγωνισμού, και αφετέρου για να αντιληφθούμε την θέση μας και την δύναμή μας μέσα σ’αυτά.
σημείο 2: όσο περνούν τα χρόνια το χρέος μεγαλώνει...
Εκτός από τη χορήγηση δανείων, οι κρατικές κοινωνικές δαπάνες ήταν αυτές που σε μεγάλο βαθμό ικανοποίησαν τις απαιτήσεις που εκδηλώθηκαν από τα κάτω από τα τέλη του ’60, προσφέροντας ένα κοινωνικό μισθό στη θέση μεγαλύτερων αυξήσεων των πραγματικών μισθών που θα επιβάρυναν το κεφάλαιο. Διευκόλυναν έτσι το κεφάλαιο στο χειρισμό μιας ανυπότακτης εργατικής δύναμης. Επιπλέον, η αύξηση των κρατικών δαπανών συνοδεύτηκε από εκτεταμένες φοροαπαλλαγές των επιχειρήσεων και των ανώτερων εισοδημάτων, σύμφωνα με τη νεοφιλελεύθερη συνταγή της τόνωσης της «ανάπτυξης», καθώς όλο και περισσότερο τα φορολογικά βάρη τα σήκωναν οι από κάτω. Με τον τρόπο αυτό δημιουργήθηκαν κρατικοί ελλειμματικοί προϋπολογισμοί, οι οποίοι καλύπτονταν μέσω της επέκτασης του δημόσιου χρέους. Στο δημόσιο χρέος το κεφάλαιο βρήκε ένα επιπλέον μέσο κερδοφορίας, ειδικά όσο η κερδοφορία στη σφαίρα της παραγωγής παρέμενε μειωμένη. Ένας φαύλος κύκλος δημιουργήθηκε, με το κεφάλαιο να δανείζει το κράτος με το αζημίωτο και τους κρατικούς προϋπολογισμούς να επιβαρύνονται όλο και περισσότερο από την πληρωμή των τόκων στους κατόχους των ομολόγων του δημόσιου χρέους. Η άνοδος των δημόσιων ελλειμμάτων και του χρέους χαρακτηρίζει την πλειοψηφία των αναπτυγμένων κρατών από τις αρχές του ’70.
Στην Ελλάδα συγκεκριμένα, η μεγάλη αύξηση του δημόσιου ελλείμματος, και ακολούθως του χρέους, αρχίζει από το ΄81 και μετά, με τη «φιλολαϊκή» πολιτική να αποτελεί μια προσπάθεια ενσωμάτωσης των αγώνων της προηγούμενης περιόδου. Οι πολιτικές λιτότητας και η επίθεση στην εργασία που ακολουθήθηκαν τα επόμενα χρόνια -με το επίπεδο ζωής να διατηρείται σε ικανοποιητικά επίπεδα μέσω του δανεισμού και την κερδοφορία να εξασφαλίζεται σε μεγάλο βαθμό μέσω της υποτιμημένης εργασίας και των μεταναστών- έφεραν τα αναμενόμενα αποτελέσματα της «ανάπτυξης» για κάποια χρόνια. Από τη δεκαετία του ’90 έχει αρχίσει η αναδιάρθρωση του ελληνικού καπιταλισμού μέσα από τη διεθνοποίηση, με το κράτος να είναι πια υποχρεωμένο να δανείζεται για την κάλυψη του χρέους από τις αγορές κεφαλαίου με όρους αγοράς όπως οποιοσδήποτε άλλος καπιταλιστής. Η τελευταία μεγάλη αύξηση του ελληνικού δημόσιου χρέους συσχετίζεται γενικά με το μέγεθος των τόκων τα προηγούμενα χρόνια, με το ρόλο της εκτεταμένης φοροδιαφυγής στην Ελλάδα, με το κόστος των ολυμπιακών έργων, με τη διαφθορά (ποιος άραγε έφαγε τα περισσότερα λεφτά; κτλπ), με το τεράστιο ποσό χρημάτων που δόθηκε για τη διάσωση των ελληνικών τραπεζών και αυτά σε ένα περιβάλλον οικονομικής κρίσης. Η αδυναμία ωστόσο του ελληνικού κράτους να εξασφαλίσει τα απαραίτητα δάνεια για την κάλυψη του χρέους με «λογικούς» όρους -η εκτίναξη των περιβόητων spread που πυροδότησε την δημοσιονομική κρίση- δεν μπορεί παρά να αντανακλά την κρίση της αξιοπιστίας του ελληνικού κράτους ότι θα πειθαρχήσει επαρκώς το εργατικό δυναμικό του στα χρόνια που έρχονται. Είτε με τη μορφή αμυντικών αγώνων υπεράσπισης των «κεκτημένων» είτε με τη μορφή μιας εργασιακής απειθαρχίας οι εργαζόμενοι στην Ελλάδα έχουν επανειλημμένως αντισταθεί στην περαιτέρω αύξηση της εκμετάλλευσής τους και στην χειροτέρευση των όρων ζωής τους. Πράγματι, η «αναδιάρθρωση» στην Ελλάδα δεν προχωρά τα τελευταία χρόνια με τους απαιτούμενους ρυθμούς, δεν είμαστε όσο παραγωγικοί θα έπρεπε για το κεφάλαιο. Και εδώ διαφαίνεται ο πειθαρχικός ρόλος του δημόσιου χρέους. Μέσω του δημόσιου χρέους η εσωτερική αναγκαιότητα της αναδιάρθρωσης προβάλλεται ως εξωτερικά επιβαλλόμενη αναγκαιότητα – από την ΟΝΕ, το ΔΝΤ. Η αποπληρωμή του χρέους παρουσιάζεται ως ζήτημα εθνικού συμφέροντος. Πάνω σε αυτό το ιδεολογικό υπόβαθρο είναι πιο εύκολο να επιβληθούν τα μέτρα που θα ελαττώσουν το κόστος της εργασίας (π.χ. περικοπές μισθών), να μειωθούν οι δαπάνες που έχουν κοινωνική κατεύθυνση και τελικά να επιτευχθεί η μεγαλύτερη μεταφορά πλούτου προς το κεφάλαιο. Ο στόχος είναι η έξοδος από την κρίση να περάσει από πάνω μας.
σημείο 3: η κατοχή δεν τελείωσε το 44… είναι διαρκής
Το τελευταίο διάστημα από τα αστικά μήντια μέχρι αριστερές οργανώσεις παίζεται το εύπεπτο σενάριο της κατοχής από τις «ξένες» δυνάμεις. Κάπως έτσι, ένας νέος πατριωτισμός προσπαθεί να συγκροτηθεί με τη μορφή του οικονομικού εθνικισμού, φτιάχνοντας έναν εξωτερικό εχθρό που επιβουλεύεται τη χώρα. Λες και η καπιταλιστική βαρβαρότητα είναι κάτι άγνωστο στην ελληνική κοινωνία. Λες και περιμέναμε τους ξένους για να καταλάβουμε ότι οι σχέσεις εκμετάλλευσης είναι ταυτόσημες με το υπάρχον σύστημα κοινωνικής οργάνωσης. Από την καραμέλα των κακών Αμερικανών μέχρι τους σύγχρονους κατακτητές του ΔΝΤ και της Κομισιόν, αυτή η ρητορεία αποκρύπτει τις αιτίες τις υποτίμησής μας αποδίδοντας τες σε κάτι «εξωτερικό», μακρινό, άρα και σχεδόν αδύνατο να πολεμηθεί. Τι να κάνουμε δηλαδή, να πάμε στην Ουάσιγκτον ή στις Βρυξέλλες; Ξεχνάνε ότι τα κράτη παγκοσμίως και, μαζί και το ελληνικό, διέσωσαν με δισεκατομμύρια δημόσιου χρήματος τις τράπεζες από την κατάρρευση το 2008. Και φυσικά δεν ήταν αποτέλεσμα φυσικής επιλογής το γεγονός ότι οι τράπεζες, αφού παντελόνιασαν τις κρατικές ενισχύσεις, επέστρεψαν στην κερδοφορία, αφήνοντας στους κρατικούς προϋπολογισμούς νέα κληρονομιά χρεών τη στιγμή που τους φταίνε δήθεν οι δαπάνες για τα νοσοκομεία για τον δημοσιονομικό εκτροχιασμό. Το ΔΝΤ - στο οποίο παρεμπίπτοντος συμμετέχει ενεργά η Ελλάδα - συνιστά από τη γέννησή του μια καπιταλιστική ετεροβαρή συμμαχία για την εμπέδωση της καπιταλιστικής προσταγής σε όλο την υφήλιο. Οι όροι διάσωσης έχουν υπογραφεί από την ελληνική αστική τάξη που τώρα που το «κακό» ήρθε σε εμάς σφυρίζει αδιάφορα. Είναι αστείο να παρουσιάζεται σαν εθνική συμφορά μια ξεκάθαρα ταξική επίθεση της συμμαχίας ντόπιων και πλανητικών αφεντικών απέναντι στην πιο απείθαρχη εργατική τάξη της Ευρώπης. Οι αριστεροί κυρίως θιασώτες του σεναρίου της κατοχής ας απαντήσουν γιατί η ιδεολογική ελίτ, ο χρηματιστηριακός δείκτης και οι τραπεζίτες διακατέχονται από ένα απερίγραπτο αίσθημα ευφορίας κάθε φορά που πλησίαζε η προσφυγή στο ΔΝΤ, το τελευταίο διάστημα. Όσο λοιπόν κι αν οι μηχανές του θεάματος δουλεύουν στο φουλ για να εκμαιεύσουν μια εθνική ενότητα, φυσικά και δεν υπάρχει κάποιο “εθνικό στοίχημα”. Αντίθετα, το σύνθημα “ο εχθρός μας είναι εδώ” δείχνει πιο επίκαιρο από ποτέ.
σημείο 4: ο ασφαλισμένος πέθανε, ζήτω ο ασφαλής
“Έχουμε πόλεμο”, δήλωνε ο πρωθυπουργός τον Μάρτη. Με πολεμικές προετοιμασίες προχώρησε και στη συνέχεια. Όπως άλλωστε παντού στον κόσμο. Στρατιώτες φυλάνε τα νοσοκομεία στην Κίνα από συγγενείς εγκύων που δεν έχουν πρόσβαση στη δημόσια υγεία, στη διπλανή Ιταλία ο στρατός περιπολεί στις πλατείες και στη Γαλλία μπάτσοι καιροφυλακτούν έξω από σχολεία. Είναι το αντιστάθμισμα των μέτρων που υποτιμούν τη δυνατότητα αναπαραγωγής των κοινωνιών. Με στρατιωτικούς όρους θα τα ονομάζαμε και αντίμετρα σε ένα κοινωνικό πόλεμο που μαίνεται, έστω και ακήρυχτος αλλά όχι αναίμακτος. Στην Ελλάδα το γεγονός ότι από την νεοφιλελεύθερη λαίλαπα βγήκαν σχετικά αλώβητοι οι μπάτσοι, οι λιμενικοί και καραβανάδες μάλλον λέει αρκετά από μόνο του. Μέλημα των από-τα-πάνω αυτή τη στιγμή είναι οι νέες περιφράξεις στον εναπομείναντα κοινωνικό πλούτο που λεηλατείται από τα αφεντικά να φρουρούνται με κάθε κόστος. Το δόγμα χρυσοχοϊδη έχει στον πυρήνα του την ιδέα ότι το παραμικρό δείγμα διστακτικότητας μπορεί να θεωρηθεί κρατική αδυναμία και να πυροδοτήσει μια νέα κοινωνική εξέγερση. Αυτή τη φορά όμως με τη συμμετοχή και των «πρώην» πια προνομιούχων και με σαφώς διευρυμένο περιεχόμενο από αυτή του Δεκέμβρη του 08.
Η κατάσταση έκτακτης ανάγκης στα δημόσια οικονομικά προσπαθεί σαν αυτονόητη συνέχεια να κυριαρχήσει και στους δρόμους με την αποτρεπτική παρουσία των μπάτσων. Σπέρνουν το φόβο ποντάροντας στην προληπτική του δύναμη. Από την τρομοκρατία του χρέους στην τρομοκρατία των μπάτσων, η αντιεξέγερση στην μετά-Δεκέμβρη εποχή εφαρμόζεται με διαφορετικές αφορμές σε όλα τα καπιταλιστικά μήκη και πλάτη. Φυσικά και δίπλα σε αυτή τη στρατηγική στοιχίζεται και ένα κοινωνικό κομμάτι αφεντικών, ιδιοκτητών και λοιπών παρατρεχάμενων προσπαθώντας να σώσει ο,τιδήποτε και αν σώζεται. Φυσικά όμως και ζούμε μια τεράστια κοινωνική μετατόπιση από το διάχυτο κοινωνικό αίτημα για ασφάλεια των αρχών του 2000, καθώς πολυάριθμα τμήματα της κοινωνίας δεν έχουν ή πολύ σύντομα δεν θα έχουν και πολλά να ασφαλίσουν, ελέω πιστώσεων και μισθών.
σημείο μηδέν: και τώρα τί κάνουμε;
Είναι σίγουρο πως τα επόμενα χρόνια μόνο εύκολα δεν θα είναι για όσους και όσες βιώνουν καθημερινά τη συνθήκη της εκμετάλλευσης και της κυριαρχίας. Είναι επίσης σίγουρο πως η ελλάδα βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο επίκεντρο μιας προσπάθειας από την πλευρά του κράτους και των αφεντικών να ξεπεράσουν την κρίση μέσα από τη γενικευμένη επιβολή των όρων τους. Η νεοφιλελεύθερη “θεραπεία” όπως αυτή εκφράζεται μέσα από την υποτίμηση και την καταστροφή κεφαλαίου και εργασίας, την βίαιη αναδιάρθρωση των σχέσεων εργασίας και την επίθεση σε όλα τα κοινωνικά πεδία και τις κατακτήσεις, ορίζει ένα στοίχημα των από-τα-πάνω που μπορεί να ξεκινά στα όρια του ελληνικού κράτους αλλά έχει πολύ ερύτερες προεκτάσεις και εφαρμογές.
Ξεπερνώντας την εύλογη παράλυση που έχει προκαλέσει η πολιτική-του-σοκ που παίζεται κεντρικά τόσο καιρό και παρακάμπτοντας τους τόνους ιδεολογίας που έχουν κατακάτσει πάνω στη σημερινή συγκυρία, είναι επιτακτική η ανυποχώρητη αντίστασή μας στους κρατικούς σχεδιασμούς. Δε χρωστάμε σε κανέναν από αυτούς που αξιώνουν τη μεγαλύτερη πειθάρχηση και αποδοτικότητά μας, το αντίθετο συμβαίνει˙και δυστυχώς τώρα δημιουργούναι και “υλικά” οι όροι ώστε να το δούμε πιο καθαρά.
Ενάντια στην απαξιωμένη συνδικαλιστική γραφειοκρατία που πλέον δεν έχει πολλά πράγματα να διαμεσολαβήσει, είναι σημαντικό να δώσουμε αυτόνομους αγώνες που θα βρίσκουν υποστήριξη, θα κυκλοφορούν και θα συνδέονται με τις υπόλοιπες κινήσεις. Αγώνες που θα βάζουν μπροστά τις ανάγκες μας και δεν θα αφορούν μόνο το κομμάτι της εργασίας αλλά θα διαχέονται σε όλα τα πεδία της κοινωνικής αναπαραγωγής, όπου δηλαδή στοχεύει και η δική τους επιθετικότητα.
Γι’ αυτό χρειάζεται να οργανωθούμε. Αυτό σημαίνει να διαλέξουμε πλευρά μέσα στη σημερινή κατάσταση ξεπερνώντας τους διαχωρισμούς μας και υφαίνοντας την απαραίτητη υλική και συναισθηματική αλληλεγγύη. Όπως χρειάζεται να εφευρεθούν οι νέες κοινότητες στο έδαφος των οποίων θα συναντηθούμε, θα δημιουργήσουμε τις δικές μας δομές και αντι-θεσμίσεις, ανταγωνιστικές προς το Υπάρχον, που θα βλέπουν πέρα από αυτό. Είναι πια οριστικό πως το τέλος της καπιταλιστικής υπόσχεσης έχει σημάνει την αρχή μιας ακόμη μεγαλύτερης λεηλασίας. Και ποιος δεν βλέπει πως η χρεωκοπία είναι όχι μόνο/όχι τόσο οικονομική, αλλά βιώνουμε μια πολυεπίπεδη συστημική κρίση. Πως το πρόβλημά μας δεν είναι τα πεσμένα ποσοστά κέρδους των αφεντικών μας, αλλά η εντεινόμενη υποτίμηση των ζωών μας, η πτωτική τάση του “ποσοστού ευτυχίας” στην οποία έχουμε καταδικαστεί.
Εκτός από δύσκολοι, λοιπόν, οι καιροί είναι ενδιαφέροντες. Πέρα από το στοίχημα των αφεντικών για την βαθύτερη καθυπόταξη των ζωών μας, υπάρχει και το δικό μας στοίχημα για την καταστροφή του πολιτισμού της εκμετάλλευσης και της απόγνωσης, για την ευκαιρία να πάρουμε τις ζωές μας στα χέρια μας. Κι αυτό είναι, όπως πάντα, ανοιχτό.
ΟΛΟΙ ΣΤΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ
ΚΑΤΑΛΗΨΗ ΦΑΜΠΡΙΚΑ-ΥΦΑΝΕΤ
WWW.YFANET.NET
σχετικά tags: οικονομία, κίνημα, απεργία, εργασία, πρωτομαγιά








