ΔΑΝΕΙΣΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ

κάθε Παρασκευή και Σάββατο 20.00 με 24.00

Δεν χρειάζονται πολλά επιχειρήματα για να πείσουν πως το να γνωρίζεις το παρελθόν σου, βοηθάει να κατανοείς καλύτερα το παρόν σου και να προλαβαίνεις λάθη που πιθανόν να επαναληφθούν στο μέλλον. Αυτή είναι η χρησιμότητα της μνήμης. Ειδικά όταν το ιστορικό μας σχέδιο είναι τόσο απαιτητικό. Χρειαζόμαστε όχι απλά τη μνήμη αλλά και τη σκέψη γύρω από το τι ακριβώς είναι αυτό που θέλουμε να καταστρέψουμε, τι ακριβώς είναι αυτό που μας καταστρέφει. Μα πρωτίστως χρειαζόμαστε πάθος και ελπίδα, τα οποία μπορούμε να ψηλαφίσουμε στα ίχνη της ιστορίας, σε ανθρώπους, κινήματα, αρνήσεις, συλλογική δημιουργία, συλλογική μνήμη.

Όταν μιλάμε λοιπόν για Γνώση, αναφερόμαστε σε όλα εκείνα τα πεδία της κοινωνικής παραγωγής μέσα από τα οποία αντιλαμβανόμαστε τους εαυτούς μας. Την ιστορία, την ιδεολογία, τα εργαλεία και τους τρόπους χρήσης όλων αυτών. Ήδη από τις απαρχές των ριζοσπαστικών κινημάτων, αυτών δηλαδή που έθεσαν στο επίκεντρο των ιδεών τους το ζητούμενο της κοινωνικής επανάστασης, το ζήτημα της διάδοσης της γνώσης είχε εξέχουσα σημασία. Τόσο γιατί οι ίδιες οι ιδέες στην προσπάθεια τους να διαδοθούν χρειάζονταν άτομα ικανά να τις οικειοποιηθούν, όσο και γιατί η σχέση αυτών των ιδεών με την κοινωνική πραγματικότητα απαιτούσαν την καταγραφή, την επανεξέταση και συλλογικό προχώρημα. Απαιτούσαν δηλαδή διαδικασίες έρευνας, κριτικής και πρακτικής ερμηνείας. Έχουμε πλήθος παραδειγμάτων επαναστατών που μεταξύ άλλων αφιέρωσαν την ζωή τους και σε αυτή την προσπάθεια. Άλλοτε λιγότερο άλλοτε περισσότερο, άλλοτε αυθόρμητα και άλλοτε οργανωμένα οι επαναστάτες κομμουνιστές και αναρχικοί δεν σταμάτησαν να ψάχνουν απαντήσεις στο ζήτημα της απαλλοτρίωσης αλλά και της διάδοσης των γνώσεων. Παραδείγματα…..

Εδώ και 200 περίπου χρόνια, το ζήτημα της κοινωνικής απόσπασης και αναπαραγωγής-διάδοσης της γνώσης, το έχει επωμισθεί σχεδόν αποκλειστικά το εθνικό-κράτος. Οι αστοί ιδεολόγοι-πρωτοπόροι της αστικής επανάσταση είχαν καταλάβει από πολύ νωρίς την χρησιμότητα της μαζικής εκπαίδευσης: Διάδοση εθνικών μύθων, πειθαρχία, απόσπαση τεχνικών δυνατοτήτων από την κοινωνία και εργαλειοποίηση της γνώσης προς το συμφέρον του κεφαλαίου. Από τις αρχές της αστικής επανάσταση μέχρι σήμερα πολλά έχουν αλλάξει αλλά κάποια πράγματα παραμένουν αναλλοίωτα. Η μαζική εκπαίδευση μπορεί να έλυσε το πρόβλημα του αναλφαβητισμού και να έδωσε διεξόδους σε κοινωνικές δυναμικές αλλά  από την άλλη τυποποίησε σε τέτοιο βαθμό την αποσπασμένη κοινωνική εμπειρία με αποτέλεσμα την παραγωγή ως επί το πλείστον ακρωτηριασμένων, εξειδικευμένων και απόλυτα εξαρτημένων ατόμων. Οι μηχανισμοί διαλογής που αναπτύχθηκαν με διάφορους τρόπους μέσα σε αυτή την διαδικασία απέδειξαν πως οι ίσες ευκαιρίες που ευαγγελίζονταν οι φιλελεύθεροι αστοί ήταν ένα παραμύθι. Το κρατικό-καπιταλιστικό σύστημα εκπαίδευσης αποτέλεσε και αποτελεί έναν μηχανισμό ταξικής ρύθμισης, εναποθέτοντας τις ελπίδες κοινωνικής ανόδου στις δυνατότητες του ατόμου να ανελιχθεί μέσω της συσσώρευσης γνώσεων και των αντίστοιχων καταξιώσεων που αυτές φέρουν. Μέχρι να βγει το νεαρό άτομο στην παραγωγή μεσολαβούν κάποια στάδια και κάποια εμπόδια που πρέπει να ξεπεράσει. Τελικά το ίδιο το σύστημα διδασκαλίας δίνει περισσότερη σημασία στα εμπόδια παρά στην ουσία της γνώσης. Σκοπός είναι η παραγωγή ανταγωνιστικών ατόμων και όχι μορφωμένων ανθρώπων. Αλλά αυτά είναι λίγο πολύ γνωστά σε όλες και όλους μας.

Η νέα δυναμική που αναπτύσσεται μέσα σε αυτό που αποκαλείται προηγμένη τεχνολογική ανάπτυξη μας βρίσκει μικροσκοπικούς τόσο σαν άτομα όσο και σαν κοινωνία. Απέναντι στα τέρατα της επιστήμης αδυνατούμε να αντιτάξουμε έναν νέο ορθολογισμό προς την κατεύθυνση της ελευθερίας. Η δύναμη της τεχνολογίας είναι η δύναμη των όπλων. Είναι όλες οι καλά μελετημένες στρατηγικές της κυριαρχίας που περιεχόμενό τους είναι ο έλεγχος της ζωής. Οι επιστήμονες στέκονται στο πλευρό της κυριαρχίας όπως οι μπάτσοι – γιατί αυτή είναι η δουλειά τους. Από την άλλη όλο και περισσότερες γνώσεις, τεχνικές, και κοινωνικές δεξιότητες ζητούνται πλέον από τομείς της οικονομίας, όπως η υπηρεσίες, σε μια κατεύθυνση μετατροπής της εταιρίας-επιχείρησης σε κοινωνικό μόρφωμα. Σε αυτούς τους τομείς, τους σχεδόν αυτονομημένους από τις βασικές μας ανάγκες, έρχεται να προστεθεί η απόσπαση των διανοητικών μας λειτουργιών και των κοινωνικών μας δεξιοτήτων προς την καθολική εμπορευματοποίηση των κοινωνικών μας σχέσεων. Η γνώση για άλλη μια φορά κατακερματίζεται και εισάγεται στον καθένα και στην καθεμιά μας με την μορφή πακέτου πληροφοριών – αυτό που μαθαίνουμε είναι η διαχείριση τους και όχι η δημιουργική επέμβαση πάνω σε αυτές με γνώμονα τις δικές μας επιθυμίες. Η πληροφορική και το διαδίκτυο πιθανότατα απεικονίζουν το διανοητικό-κοινωνικό μοντέλο της επερχόμενης σήψης. Τα πάντα μπορούν να ψηφιοποιηθούν αλλά τα ψηφία δεν μπορούν να θέλουν τα πάντα…

Την ιστορική περίοδο που διανύουμε βρισκόμαστε μπροστά σε μια πεσιμιστική διαπίστωση. Ποτέ άλλοτε, ενώ υπάρχουν τόσες δυνατότητες ελεύθερης σκέψης και κριτικής άποψης, δεν υπήρξαν πιο πολλοί στενόμυαλοι και πειθήνιοι υπήκοοι. Βρισκόμαστε μπροστά σε ένα γενικευμένο «πνευματικό αναλφαβητισμό». Απόρροια τόσο της μαζικής αποβλάκωσης που προσφέρουν απλόχερα τα μέσα μαζικής ενημέρωσης αλλά και τα ίδια τα συστήματα εκπαίδευσης. Οι συνειδήσεις που κάποτε εκκόλαπταν μέσα τους νέους κόσμους έχουν καταντήσει γραφικά στιγμιότυπα. Έχουν ξεχάσει με την σειρά τους πως τίποτα δεν είναι όπως θα μπορούσε.

Στεκόμαστε σχεδόν οικειοθελώς αφηρημένοι μπροστά στο έδαφος που έχει χαθεί αδυνατώντας να υπάρξουμε αποφασιστικοί στην κατεύθυνση της ανάκτησή του.  Και όμως η ανάκτηση αυτού του εδάφους που εμπεριέχει την  παιδαγωγική προσέγγιση της κοινωνίας, την επανοικειοποίηση της κοινωνικά παραγόμενης γνώσης και την επίθεση στους θεσμούς της διανοητικής αλλοτρίωσης θα έπρεπε να είναι ένα από τα πρωταρχικά μελήματα όσων θέλουν να μιλάνε ακόμα για κοινωνική επανάσταση.

Οι ασυνέχειες που βιώνουμε σαν ριζοσπαστικός χώρος υποδηλώνουν την δικιά μας αδυναμία να συνδεθούμε γόνιμα με το παρελθόν μας, να αναπτύξουμε μεθόδους έρευνας και κριτικής όχι μόνο για να περιγράφουμε τον κόσμο αλλά και για να τον μετασχηματίζουμε. Να περνούμε στην πράξη! Γιατί χωρίς την πράξη όλα κινούνται στην σφαίρα του διανοουμενισμού και ενός αθεράπευτου ρομαντισμού που τίποτα δεν έχει να προσφέρει στην υπόθεσή της κατεδάφισης του καπιταλιστικού κόσμου. Αλλά και η πράξη απογυμνωμένη από την λογική της διάσταση, από τον συλλογικό σχεδιασμό και την ιστορική της ευθύνη καταντάει από μόνη της ένα ακόμα τουβλάκι, εκτοξευμένο μεν αλλά τουβλάκι δε, στα τείχη του θεάματος.

Για να σπάσουν οι διαχωρισμοί λοιπόν μεταξύ αυτών που δρουν περισσότερο και αυτών που σκέφτονται περισσότερο θα πρέπει να επιζητήσουμε την αλλαγή μιας ολόκληρης νοοτροπίας πάνω στην οποία έχει θεμελιωθεί η διάκριση όλων των σημερινών παραγωγικών σχέσεων. Του τεχνοκράτη  και του εργάτη. Του διευθυντή και του διευθυνόμενου. Αυτή που γέννησε τους επαγγελματίες επαναστάτες αλλά και τους καλλιτέχνες της καταστροφής. Αυτή που γέννησε του διανοούμενους και τα επαναστατικά τους υποκείμενα. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος εκτός από το να συνειδητοποιήσουμε πως πρέπει να πάρουμε πίσω στα χέρια μας την κλεμμένη γνώση. Όπως επιζητούμε να πάρουμε πίσω την κλεμμένη μας ζωή. Και σε αυτή συμπεριλαμβάνονται όλες εκείνες οι  τεχνικές, κοινωνικές, διανοητικές εμπειρίες και δεξιότητες που μπορούν να μας βοηθήσουν συλλογικά να κατακτήσουμε την αυτονομία μας από το κράτος, το κεφάλαιο και τους επαγγελματίες αριστερούς.

Η προτροπή μας είναι ξεκάθαρη. Δεν έχουμε καιρό για χάσιμο. Γνωρίζουμε πως δεν μπορούμε να κάνουμε μεγάλα άλματα για αυτό ξεκινάμε με μικρά βήματα. Επιθυμούμε αυτά τα βήματα να γίνονται κατανοητά ως σοβαρές προσπάθειες και όχι ως υποθέση τρελαμένων μειοψηφιών. Η υπόθεση της κατάκτησης και επανα-κτησης της γνώσης απαιτεί αφοσίωση. Από όλους και όλες μας.

Η δομή λοιπόν μιας δημόσιας κινηματικής δανειστικής βιβλιοθήκης έρχεται να εξυπηρετήσει αυτή την υπόθεση.

Δεν πιστεύουμε φυσικά πως επειδή έχει συλλεχθεί και τοποθετηθεί σε ράφια ένας αξιόλογος αριθμός βιβλίων, τεκμηρίων, περιοδικών και λοιπόν εντύπων ξαφνικά θα έρθουν όλοι και θα αρχίσουν να μελετάνε, να διαβάζουν, να ενδιαφέρονται. Η κουλτούρας της έρευνας, της κινηματικής συλλογικής έρευνας, είναι κάτι που απουσιάζει από την κινηματική μας κουλτούρα, με ορατές και θλιβερές συνέπειες. Επαφίεται στην θέληση και την αφοσίωση λίγων. Η δουλειά προς την κατεύθυνση της συλλογικοποίησης αυτής της κουλτούρας γίνεται και πάλι από λίγους χωρίς να αποτελεί αυτό απαραίτητα συνειδητή πολιτική επιλογή. Παρόλ’ αυτά εμφανίζεται ως αναγκαία προϋπόθεση για να συνεχίζει ο κόσμος της αντιεξουσίας να παράγει κριτική σκέψη και να έχει συναίσθηση της ιστορικότητάς του. Θέλουμε να συμβάλουμε σε αυτή την κατεύθυνση επιθυμώντας και επιδιώκοντας να πάψουμε να είμαστε λίγοι.

Αυτή η συμβολή μας επιζητάει και την συμβολή όσων θεωρούν ότι ένα τέτοιο εγχείρημα έχει την στοιχειώδη σημασία που προαναφέραμε. Η συμβολή, αρχικά, στη στήριξη αυτού του εγχειρήματος είναι υλική. Ο αριθμός των βιβλίων που ήδη διαθέτουμε κυμαίνεται γύρω στους 500 τίτλους. Τα πεδία που έχουμε επιλέξει να εστιάσουμε για αρχή κινούνται κυρίως στην ιστορία – τις ιδέες – την πολιτική – την κοινωνιολογία. Στόχος μας είναι να αποκτήσουμε τουλάχιστον 2000 τίτλους βιβλίων που να σχετίζονται με αυτά τα πεδία ώστε να μπορούμε να μιλάμε για έναν αξιοπρεπή αριθμό στοιχείων προς αναζήτηση και επεξεργασία. Η υλική στήριξη μπορεί να έχει πολλές μορφές και σε αυτό είμαστε φυσικά ανοιχτοί…

Ο δημόσιος χαρακτήρας ενός τέτοιου εγχειρήματος έχει δύο πλευρές. Η μία είναι η δυνατότητα οποιουδήποτε το επιθυμεί να έχει πρόσβαση στο υλικό που έχουμε συγκεντρώσει και η άλλη πλευρά, ομολογουμένως η δυσκολότερη, να αναδειχθεί σε μια δημόσια σφαίρα, αυτονομημένη από το κράτος και το κεφάλαιο, η ανάγκη της ανάκτησης της κλεμμένης γνώσης. Αυτή η δύσκολη πλευρά μπορεί να πραγματωθεί με την πρωτοβουλιακή  στήριξη ατόμων ή ομάδων που θα επιθυμούσαν να παρουσιάσουν την δουλειά τους, το έντυπό τους, το βιβλίο που πιθανότατα έχουν εκδώσει. Οποιαδήποτε άλλη μορφή ή διαδικασία προαγωγής της συζήτησης, της κριτικής και της πρόκλησης ενδιαφέροντος πάνω σε ένα θέμα που χρήζει μελέτης και επεξεργασίας είναι ευπρόσδεκτη. Σε αυτό ευελπιστούμε.

Στην κατεύθυνση, επίσης, της δημόσια πρόσβασης επιλέγουμε οι τίτλοι των βιβλίων και των λοιπόν εντύπων να υπάρχουν σε έναν ανοιχτής πρόσβασης ιστότοπο στο διαδίκτυο ώστε με ένα τυπικό εργαλείο αναζήτησης να μπορεί ο/η οποιοσδήποτε/οποιαδήποτε να βρίσκει εάν υπάρχει κάτι που πιθανώς να τον/την ενδιαφέρει. Η επιλογή να συνυπάρχουμε στον ίδιο ιστότοπο με άλλες δανειστικές βιβλιοθήκες που στεγάζονται σε καταλήψεις και να παρέχουμε αυτή την δυνατότητα από κοινού είναι αυτονόητη.

Όσων αφορά τον κινηματικό χαρακτήρα της δανειστικής μας βιβλιοθήκης θεωρούμε ότι αυτός προσδίδεται με την επιλογή ένα τέτοιο εγχείρημα να υπάρξει μέσα σε ένα κατειλημμένο χώρο, την Φάμπρικα Υφανετ. Ένα χώρο με ριζοσπαστικά χαρακτηριστικά αλλά και με κοινωνικό χαρακτήρα που δίνει την δυνατότητα σε ανθρώπους να έρθουν ούτως ή άλλως σε επαφή με την πολιτική δουλειά που γίνεται τόσο από την συνέλευση της ΥΦΑΝΕΤ όσο και από τις ομάδες που φιλοξενούνται στον ίδιο χώρο. Η δανειστική βιβλιοθήκη επιδιώκουμε να αποτελέσει μια πηγή υλικού προς επεξεργασία τόσο από τις πολιτικές ομάδες και τα πολιτικά εγχειρήματα του αντιεξουσιαστικού χώρου όσο και από άτομα που δεν έχουν απαραίτητα σχέση με αυτόν. Ταυτόχρονα με την λειτουργία του δανεισμού παρέχεται η δυνατότητα πρόσβασης σε ένα εύρος περιοδικών και μη εντύπων που προέρχονται από τον αναρχικό, αντιεξουσιατικό, αυτόνομο χώρο και όχι μόνο. Αυτά τα έντυπα αποτελούν ένα  μικρό αλλά σημαντικό κομμάτι αρχειακού υλικού και επιλέγουμε να μην τα δανείζουμε αλλά δίνεται η δυνατότητα για επιτόπου ανάγνωση τις ώρες που λειτουργεί η δανειστική βιβλιοθήκη.

Τελειώνοντας, επισημαίνουμε και διατυμπανίζουμε πως το υλικό της δανειστικής βιβλιοθήκης δεν ανήκει σε κανένα, η χρήση του είναι ελεύθερη για τον καθένα και την καθεμιά που το επιθυμεί, αυτή η κινηματική του αξία θα πρέπει να γίνει κατανοητή και σεβαστή από όλους/ες  μας. Ο νοών νοείτο…